Cr Navigator
„Już” czy „dopiero”?
powrót
Odpowiedzialność biznesu w Polsce ma 10 lat. Już 10 czy dopiero 10? Przedstawione poniżej najciekawsze i najważniejsze praktyki ostatnich dziesięciu lat pozwolą każdemu z czytelników samemu znaleźć odpowiedź.

„Odpowiedzialność (społeczna) biznesu” jako pojęcie opisujące biznesową strategię zarządzania jest w Polsce (kraju, pamiętajmy, wciąż „na dorobku”) jeszcze dość nieznane nie tylko szerszej publiczności, lecz także (co bardziej zaskakujące) samym przedsiębiorstwom, w tym dużym w przeciwieństwie do pojęć, takich jak np. „lobbing” czy „marketing”. Sam skrót „C(S)R” jest jeszcze gorzej rozpoznawalny niż chociażby

„PR”czy „HR”.   


W dodatku wybraliśmy w Polsce, trochę nie do końca chyba przewidując tego skutki, pełną wersję angielskiej nazwy „Społeczna Odpowiedzialność Biznesu” („Corporate Social Responsability”). Niestety, w polskiej praktyce przymiotnik „społeczny” zawęził to pojęcie przede wszystkim do akcji społecznych, filantropijnych (i to niekoniecznie tych strategicznych) oraz marketingu zaangażowanego, a także (sic!) sponsoringu i PR. No i ewentualnie modnych ostatnio tematów, takich jak wolontariat pracowniczy (pół biedy, jeśli „kompetencyjny”, a nie wyłącznie „rekreacyjny”) czy wcześniej projekty ekologiczne zahaczające o „greenwashing”, no i obecnie wszędzie promowane „programy oszczędnościowe” oraz parytety... A chodzi tu przecież o odpowiedzialne prowadzenie biznesu, czyli o strategiczne zarządzanie (w tym również ryzykiem), prowadzenie dialogu z interesariuszami (pracownicy, klienci, dostawcy, otoczenie społeczne i środowisko naturalne), wpisanie CR w biznesową strategię firmy, innowacje oraz badania i rozwój, programy rozwojowe dla pracowników, edukację konsumentów, kodeksy etyczne, ład korporacyjny, wszelkiego rodzaju samoregulacje, zrównoważony rozwój, strategiczne programy ekologiczne itd. Mówiąc o odpowiedzialnym biznesie, mówimy cały czas o ODPOWIEDZIALNYM (ale zawsze!) ZARABIANIU PIENIĘDZY. I nie należy się tego wstydzić! Niestety, niewiele jeszcze w Polsce firm przyznaje wprost, że polityka CSR to średnio- i długoterminowe strategie inwestycyjne, mające na celu rozwój ich biznesów i budowanie przewagi konkurencyjnej.

W Polsce nie jest źle


A CR tak naprawdę nie jest w Polsce niczym nowym. Przecież ochronki, programy BHP, przychodnie przyzakładowe, wczasy „pod gruszą”, wczasy zakładowe, medycyna pracy, pomysły racjonalizatorskie, oszczędne gospodarowanie zasobami, dopłaty i zapomogi, wspieranie szkół i przedszkoli, czyny społeczne, bezpłatne szczepienia itd. znane są nam od dawna. Nie było jednak spójnego programu ani strategii zarządzania w tym zakresie. Jako kraj o „socjalistycznej” przeszłości, w którym zrównano prawa kobiet i mężczyzn (modne obecnie w Polsce parytety) praktyką możemy prześcigać kraje zachodnioeuropejskie. Zasady zachowywania równowagi między życiem prywatnym a zawodowym („work life balance”) wpisane są u nas niejako w kulturę z uwagi na panujący w Polsce silny model rodziny i wyznawane wartości. Elastyczny czas pracy (nawet jeżeli nieformalny) oraz wychodzenie do domu po 8 godzinach jest jak najbardziej respektowane. Pracować powinniśmy jednak dalej nad tworzeniem dobrych warunków pracy („well being at work”) oraz promowaniem możliwości częściowej etatowej telepracy również z uwagi na oszczędności i ekologię. Powszechnie wiadomo, że gorzej jest w Polsce z wdrażaniem w życie innych aspektów dotyczących różnorodności: (osoby z niepełnosprawnościa, 50+, nieheteroseksualne oraz o wyznaniach innych niż rzymskokatolickie lub osoby bezwyznaniowe etc.), ale i to wraz ze zmieniającym się polskim społeczeństwem będzie musiało ewoluować w naszych firmach. Pytanie brzmi, czy tylko prywatne firmy powinny być wektorem tych zmian? Rola firm z udziałem skarbu państwa jest tu nie do przecenienia. Czy nie powinny one być bardziej postępowe niż są obecnie także, jeśli chodzi o całość odpowiedzialności biznesu? Czekam z niecierpliwością na programy i kampanie z prawdziwego zdarzenia, które będą promować różnorodność w miejscu pracy i będą skierowane także do klientów (jak robi to np. Benetton).
Miejmy nadzieję, że wraz z powstawaniem społeczeństwa obywatelskiego w Polsce będzie rosnąć w siłę także ruch konsumencki (również jako forma nacisku mogącego doprowadzać do bojkotów konsumenckich). Sprzyjać mu będzie rozwój Internetu, niezależnych mediów oraz sektora pozarządowego. Coraz zamożniejszy świadomy konsument i odbiorca niezależnej informacji będzie mógł znacząco stymulować konkurencję w poszczególnych branżach. Najprawdopodobniej polski konsument będzie dokonywać wyborów bardziej odpowiedzialnie niż dziś. Będzie kierował się niekoniecznie ceną, ale przede wszystkim jakością produktów i usług oraz wartościami z nimi związanymi jak jest to w przypadku ekologicznej żywności czy produktów Fair Trade. No i nie zapominajmy, że mamy obecnie wysyp podyplomowych studiów dotyczących C(S)R, rośnie liczba konsultantów w tej dziedzinie. Coraz więcej firm opracowuje swoje roczne raporty C(S)R. Sądzę, że to dobrze rokuje na przyszłość!

Działo się


Z okazji nieformalnych 10 lat odpowiedzialności biznesu w Polsce chciałbym przedstawić (oczywiście do dyskusji) wybór najciekawszych według mnie programów i kampanii dotyczących CR w Polsce. Ich kolejność jest przypadkowa, a wybór dotyczy bardziej tematów niż korporacyjnego przyporządkowania. Jednocześnie chciałbym odesłać zainteresowanych czytelników do roczników Raportów Dobrych Praktyk , którymi się inspirowałem, opracowywanych od 2002 r. przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu (http://odpowiedzialnybiznes.pl/pl/praktyka-csr/dobre-praktyki/wyszukiwarka-dobrych-praktyk.html).

X. Instytucjonalne kampanie społeczne dotyczące ochrony środowiska, pomocy ofiarom przemocy (w tym przemocy w rodzinie), zbiórki krwi, telepracy, szkodliwości palenia, promocji zatrudniania matek etc. oraz „nieśmiało” na razie wprowadzane programy rządowe jak np. ostatnio zielone zamówienia publiczne.

X. Powrót w wielkim stylu toreb płóciennych do naszych aktówek, teczek i plecaków (tak na wszelki wypadek) oraz do sklepów zamiast nadużywanych dotychczas jednorazowych reklamówek. Kiedy na większą skalę pojawią się butelki zwrotne?

X. Barlinek – kompleksowa strategia CR i niekwestionowana wiarygodność działań. Prawdziwy sukces polskiego CR!

X. Kampanie wizerunkowe posługujące się elementami CR. Co jakiś czas firmy zdają sobie sprawę, że poprzez odpowiedzialność biznesu, w tym troskę za środowisko naturalne, można z powodzeniem kreować wizerunek przedsiębiorstwa lub branży. Ostatnio robi to jedna z firm energetycznych (szkoda tylko, że przed swoją sprzedażą), wcześniej jeden z operatorów komórkowych pokazywał głuchoniemą osobę używającą telefonu komórkowego z dostępem do Internetu.

X. Zwiększająca się z roku na rok (powoli, ale jednak) liczba strategii CR w polskich przedsiębiorstwach.

X. „Gazeta Wyborcza” wprowadza nowatorskie programy towarzyszące zmianie społecznej w Polsce: „Rodzić po ludzku”, „Leczyć po ludzku”, „Polacy odwagi”, „Seniorzy”, „Szkoła 2:0” oraz porusza ważne dla społeczeństwa polskiego tematy (równouprawnienie, depresja, in vitro, przemoc w szkole, homoseksualizm, niepełnosprawność, fala w wojsku, kwestie żydowskie, urlopy ojcowskie, promocja idei społeczeństwa opartego na wiedzy, celibat księży, mobbing/dyskryminacja w pracy, bezpieczeństwo danych w sieciach społecznościowych, marsze równości, zdrowe odżywianie, pedofilia, wspieranie przedsiębiorczości, problemy związane z alkoholizmem i narkomanią etc.).

X. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w mediach elektronicznych, w tym promocja kwestii związanych z bezpieczeństwem danych: akcje Fundacji Dzieci Niczyje i Kidprotect.pl we współpracy z polskimi firmami, „Bezpieczne Media” oraz „3…2…1… Internet!” (Grupa Orange-TP oraz Microsoft), wolontariat kompetencyjny w polskich szkołach, a także „Akademia e-Bezpieczeństwa” (UPC) oraz branżowe porozumienia i kodeksy na ten. temat.

X. Akcje uświadamiające młodzież prowadzone przez branże „wrażliwe”, czyli alkoholową i tytoniową, m.in. „Stop 18 lat” (Philip Morris), „Sprawdź promile” i „ABC Alkoholu” (Kampania Piwowarska).

X. Poruszanie tematu zasobów wodnych i ich ilości oraz jakości, który w naszym kraju może wciąż wydawać się na szczęście dość abstrakcyjny, jednak w skali Europy i świata jest palący: „Studnie dla Afryki” (PAH i Cisowianka), „1 mln drzew” (Żywiec Zdrój), Fundusz Kropli Beskidu (Coca-Cola) oraz programy „ogólnoekologiczne” jak np. „Razem dla Tatr” (Milka) itp.

X. Stopniowy rozwój w Polsce wolontariatu pracowniczego. Czy to już też wreszcie koniec ery „bezideowych” wyjazdów integracyjnych?

X. Edukacja konsumenta na temat sposobów odżywiania: „Wiem, co jem ” (Nestle) oraz programy „Mleczny Start” (Danone, Maspex, Biedronka) i „Podziel się posiłkiem” (Pajacyk i Danone), a także bezpieczne i lżejsze opakowania żywności (Nestle).

X. Działalność Forum Odpowiedzialnego Biznesu i Ligi Odpowiedzialnego Biznesu: m.in. tematyczne broszury będące efektem prac grup roboczych skupiających przedstawicieli firm zrzeszonych: „Różnorodność”, „Zaangażowanie”, „Środowisko”, „Etyka”, „Pracownicy” (do pobrania na: www.fob.org.pl), sieć ambasadorów CR na polskich uczelniach wyższych, organizowanie konferencji oraz merytoryczne wspieranie publikacji tematycznych.

X. Strategiczne inicjatywy ekologiczne typu „Green IT”, elektroniczny obieg dokumentów, e-faktury, zbiórka baterii, telefonów komórkowych, sprzętów elektronicznych i AGD oraz zbiórka papieru używanego w biurach.

I na koniec, już bardziej z nadzieją na dalszy rozwój:

X. Kwestie dotyczące różnorodności w miejscu pracy, np. powołanie zespołu ds. różnorodności w PWC, ale też działania prowadzone w całej Polsce (akcje uświadamiające wielokulturowość Polski ignorowaną po 1945 roku w kontekście Polaków pochodzenia białoruskiego, ukraińskiego, litewskiego oraz dziedzictwo i teraźniejszość polskich Żydów, artykuły w polskiej prasie na temat mniejszości w dzisiejszej Polsce, np. etnicznych jak wietnamskiej i afrykańskiej, religijnych oraz seksualnych, a także poruszające kwestie związane z osobami z niepełnosprawnościami i seniorami ), a także raporty i analizy na temat różnorodności oraz dyskryminacji w naszym kraju.

Warto wspomnieć również o takich programach i akcjach, jak:


X. Promocja bezpieczeństwa na polskich drogach (Renault, PKN Orlen, Schenker, Toyota, 3M Poland).
X. Aktywizacja seniorów: („Gazeta Wyborcza”), UPC („Akademia e-Seniora”).
X. Usługi i produkty dla osób z niepełnosprawnościami: np. b-link (Grupa Orange-TP).
X. Edukacja ekonomiczna (Provident, Fundacja Kronenberga).
X. Komunikacja miejska: kampanie dotyczące seniorów „Przyjacielu ustąp miejsca”, kobiet w ciąży oraz osób z niepełnosprawnościami.
X. Fundacje Polsat i TVN (z zaznaczeniem, że, niestety, monopolizują one przekaz na temat akcji społecznych w polskich mediach).
X. Kodeksy etyczne (już chyba nie da się bez nich funkcjonować).
X. „Tiry na tory!” (szkoda tylko, że nie jest to akcja ani TIR ani PKP Cargo, a polskiego NGO).
X. Działalność pro bono kancelarii prawnych i firm konsultingowych (Leśnodorski, Ślusarek i wspólnicy, PWC, Clifford Chance etc.).
X. Działalność Forum Darczyńców i Centrum Wolontariatu.
X. Wyspecjalizowany indeks giełdowy dotyczący CSR „Respect Index” na GPW w Warszawie.
X. Telefony zaufania.
X. Następująca profesjonalizacja polskich NGO.
X. Ochrona zwierząt w Polsce, w tym ich praw (VIVA).
X. Status Organizacji Pożytku Publicznego (1 proc. = odpowiedzialny podatek).
X. Dialog społeczny prowadzony w polskich przedsiębiorstwach (polski pionier to oczywiście BAT).
X. Ograniczenie liczby samochodów służbowych, promocja poruszania się w miarę możliwości komunikacją miejską i koleją, zielona flota samochodowa w przedsiębiorstwie oraz kursy ekologicznego prowadzenia samochodu.
X. Promocja telepracy oraz tele- i wideokonferencji w polskich przedsiębiorstwach, a także szkoleń e-learningowych (byleby tylko atrakcyjnych i innowacyjnych dla użytkowników).
X. Programy dla studentów, takie jak „Grasz o staż”, „Twoja Perspektywa”, „Moje stypendium”, programy „shadowingowe” w polskich przedsiębiorstwach.


Średnia ocen: 4.70 , Suma ocen: 47, Głosów: 10
Oceń: